آشنایی با ابزار نمونه گیری:

سوزن ها (needles):

سوزن های استریل  برای خونگیری یکبار مصرف هستند.

انواع سوزن‌های خونگیری

1- سوزن های چند نمونه (multi-sample needles)

2- سوزن های زیر پوستی (hypodermic needles)

3- سوزن های خونگیری بالدار (winged blood collection needles)

انواع سوزن خونگیری

ساختار سوزن نمونه گیری:

ساختار سوزن و سرنگ

 

1 –Bevel point (نقطه ی انتهایی اریب)

2- Shaft  (میله یا خدنگ)

3- Lumen (مجرا)

4- Hub  (توپی)

شکل روبه رو تفاوت ساختاری میان سوزن زیر پوستی (سوزن سرنگ) و سوزن چند نمونه را نشان می‌دهد.

 

 

اندازه ی سوزن:

برای خونگیری بایستی سوزن (نیدل) مناسب انتخاب شود. سوزن ها از نظر اندازه و قطر تفاوت داشته و دارای سرپوش های رنگی ویژه می باشند.

سوزن کاتتر ها از G۱۴ تا G ۲۴ و سوزن سرنگ ها از G ۱۰ تا G ۳۴  هستند.

G یا درجه به چه معناست؟

G همان درجه (Gauge) است که اندازه آن با قطر سوزن رابطه عکس دارد (هرچه شماره G سوزن بزرگتر باشد، سوراخ آن نازکتر است).

برای مثال اندازه سوزن سرنگ انسولین G ۳۰ (زرد کمرنگ)، سوزن سرنگ ۲ میلی‌لیتری G ۲۳-۲۴ ( آبی رنگ)، سوزن سرنگ ۵ میلی لیتری G ۲۱ – ۲۲ (سبز و خاکستری رنگ)، سوزن سرنگ ۱۰میلی لیتری، G ۱۹ – ۲۰ (زرد رنگ) و سوزن سرنگ آسپیراسیون مغز استخوان و سوزن ست های اهدا و تزریق خون، G ۱۶ – ۱۸ ( بی رنگ) هستند.

سوزنی که برای نمونه گیری با لوله های خلا استفاده می‌شود، دو سوی آن تیز است (سوزن های چند نمونه)، سوزن از یک سو وارد رگ شده و از سوی دیگر  وارد سرپوش لوله های خلا می‌شود.

بیشترین اندازه های مورد استفاده در خونگیری های معمول سوزن های با شماره های G۱۹ – ۲۲  هستند. سوزن های با اندازه G ۲۰ – ۲۳ برای خونگیری از سیاهرگ هستند، و سوزن های استاندارد برای لوله های  خلاء با قطر ۲۱ یا 22، و طول 1 تا  1.5 اینچ هستند.

انتخاب معمول برای بزرگسالان با سیاهرگ های طبیعی، سوزن با اندازه G 20 است. با این وجود اگرچه سوزن با شماره ۲۰ جریان سریع تر خون را امکان پذیر می سازد، ولی استفاده روتین و روزمره از آن توصیه نمی‌شود، چراکه ممکن است باعث کولاپس سیاهرگ شوند. بنابراین اگر سیاهرگ ها به آسانی فروخوابیده (کلاپس) می‌شوند، سوزن شماره ۲۱ ترجیح داده می‌شود.

کودکان و بیماران با رگ های کوچک ممکن است نیاز به سوزن های G ۲۳ ،با طول 3.4 اینچ داشته باشند. لوله های خلا با حجم کم باید با سوزن های کوچک به کار گرفته شوند، چراکه استفاده از یک سوزن برای یک لوله خلاء بزرگ می تواند باعث شود هنگامی که خون از مجرای کوچک سوزن توسط  خلاء لوله‌های خونگیری کشیده می‌شود، همولیز رخ دهد.

استفاده از سوزن شماره ۲۵ توصیه نمی شود زیرا طولانی تر شدن زمان ماندن سوزن در رگ امکان رخداد همولیز را افزایش می دهد. اندازه کوچک مجرای سوزن ۲۵ باعث می‌شود که لوله به آرامی پر شود و ممکن است لخته های ریز شکل بگیرد. به کارگیری سوزن های با قطر بیشتر، احتمال هماتوم و خونریزی را بیشتر می‌کند.

برای گرفتن ۳۰ تا ۵۰ میلی لیتر خون، ممکن است برای اطمینان از جریان خون مناسب، نیاز به سوزن با اندازه 18 باشد. طول هر سوزن به طور معمول 1.5 اینچ (3.7 سانتی متر) است، ولی از سوزن های به طول 1 اینچ (2.5 سانتی متر)، که معمولا به یک مجموعه ست بالدار یا پروانه ای متصل هستند، نیز استفاده می‌شود.

 

نکات ضروری هنگام استفاده از سوزن ها:
  • همه ی سوزن‌ها باید استریل و تیز بوده و نوک آن ها صاف و بدون دندانه باشد.
  • سوزن ها باید از نظر ایرادات ساختاری از قبیل نداشتن اریب انتهایی یا خمیدگی میله، بلافاصله پیش از استفاده به صورت چشمی بررسی شوند.
  • سوزن های مشکل دار نباید به کار گرفته شوند.
  • سوزن هرگز نباید پس از آنکه درپوش آن برداشته شد، دوباره درپوش گذاری شود (بدون توجه به آنکه استفاده شده یا نشده باشد).
  • هنگامی که خون گیری برای اندازه گیری عناصر کمیاب انجام می‌شود، سوزن باید از جنس فولاد ضد زنگ و بدون هرگونه آلودگی باشد.
  • از ست پروانه ای برای تزریق محلول های وریدی و خونگیری از سیاهرگ های نازک در نوزادان و افراد پیر بهره گرفته می‌شود. اندازه سوزن ست پروانه ای G ۲۳ و طول آن 0.5 – 0.75 اینچ است. سر پلاستیکی شبیه به بال پروانه به سوزن متصل شده است.

بسیاری از سوزن ها مجهز به پوشش ایمنی و ابزارهای کند کننده هستند. در حقیقت این ها شامل ابزارهایی که سوزن را کند می‌کنند یا سوزن را پس از استفاده به داخل می‌کشند و یا دارای پوششی هستند که سوزن را پس از استفاده می پوشاند.

سوزن با پوشش محافظ

نگهدارنده های سوزن از پلاستیک شفاف و خشک ساخته شده اند و همراه با پوشش ایمنی و یا بدون آن در دسترس هستند. واحدهای کامل شامل نگهدارنده و یک سوزن چند نمونه همراه با پوشش ایمنی به صورت متصل در دسترس هستند. انتهای گشاد نگهدارنده در طول تعویض لوله ها (در مواردی که چند لوله خون گرفته می‌شود )، به خونگیر کمک می کند.  لوله ها با یک پیچ کوچک که باعث آزاد شدن آنها از سوزن می‌شود، جدا می‌شوند.

ادامه دارد…

منبع: ماهنامه پیام آزمایشگاه شماره 110