فریتین
 آهن یکی از مواد معدنی بسیار مهم در بدن می باشد که افزایش یا کاهش سطح آن می‌تواند برای سلامتی بدن خطرناک باشد. تست فریتین نمایانگر این است که ذخایر کل آهن در بدن در به چه مقدار می باشد. کمبود آهن سبب به کم ‌خونی شده و افزایش بیش از حد آن سلامت کبد و کلیه را تهدید خواهد کرد.
علائم کمبود Ferritin  

به طور کلی، وجود علائمی چون خستگی مفرط، ضعف عمومی، دردهای شکمی و تپش قلب می‌تواند علت های مختلفی داشته باشد، اما یکی از راه ها برای تشخیص این مشکلات، انجام آزمایش ferritin می باشد. این آزمایش با تشخیص حجم ذخایر آهن بدن، می‌تواند یاعث شود تا پزشک درمان شما را فورا شروع کند. شایان ذکر می باشد که در بیشتر مواقع، افزایش یا کاهش سطح Ferritin می‌تواند اثر مستقیمی در تشخیص بیماری کم خونی، بیماری‌های التهابی، دیابت نوع دو و برخی سرطان‌های پیشرفته باشد.

ساختمان و متابولیسم فریتین

فريتين، ترکیبی است از هیدروکسید فریک و پروتئین (آپوفريتين)، فريتين نشان دهنده خوبی برای ذخیره سازی آهن بدن است. اندازه گیری فریتین از آهن و) TIBC ظرفیت تام اتصال به آهن) در تشخيص فقر آهن یا افزایش میزان آن حساس تر است. این پروتئین از پروتئین های واکنش دهنده در فاز حاد نیز می باشد.

معرفی آزمایش، کاربرد بالینی: بیشترین شکل آهن ذخيره (حدود ۲۰-۱۵ درصد) به شكل آهن سه ظرفیتی باند با فریتین است که مجموعه ای از هیدروکسید فریک و فسفات فريک متصل به پروتئینی به نام آپوفريتين (با وزن مولکولی ۰۰۰ / ۴۶۰ دالتون) می باشد. در صورتی که مقدار آپوفریتین جهت باند شدن با آهن کافی نباشد، باقیمانده آهن به شكل گرانول های کوچک آهن اکسید شده، ذخیره میگردد که به طور معمول به هموسیدرین (کمتر از0.1 درصد آهن) موسوم است.

از کاتابولیسم فريتين (آپوفری تین) هموسیدرین نامحلول تولید می شود. ذخيره آهن اکثر موارد در کبد، طحال و مغز استخوان صورت می گیرد. افزایش میزان فریتین در هموکروماتوزیس، بیماری عفونی) عفونتهای ریوی، استئومیلیت، عفونتهای مجاری ادراری مزمن، آرتریت روماتوئید، SLE و سوختگی ها، (AML لوسمی میلوبلاستیک حاد)، (ALLلوسمی لنفوبلاستیک حاد)، بیماری هوچکین، سرطان سینه و… دیده می شود. سطح پایین فريتين (کمتر از ۱۰ نانوگرم در میلی لیتر) نشان دهنده آنمی فقر آهن می باشد.

Ferritin

اساس روش متداول

RIA (رادیواکتیو ایمونو اسی):

اساس آن بر روی رقابت آنتی ژن نشان دار و آزاد برای اتصال به آنتی بادی مونوکلونال طرح ریزی شده است. روش این آزمایش هتروژنوس است، یعنی نیاز به جداسازی دارد.

نتیجه: هرچقدر شمارش بیشتر باشد، نشان میدهد که هورمون سرم کمتر بوده که کمتر به آنتی بادی متصل شده است. (رابطه معکوس)

IRMA(رادیومتریک ایمونواسی):

به دو طریق یک جایگاه اتصال (تعیین کمیت آنتی ژن و آنتی بادی) و دو جایگاه اتصال (تعيين كميت آنتی بادی) انجام می شود. در روش یک جایگاه اتصال اساس عمل مثل RIA است فقط یک روش هموژنوس است و نیاز به جداسازی ندارد.

تفسیر آزمای Ferritin

نتیجه این آزمایش با واحد نانوگرم در هر میلی‌ لیتر محاسبه می گردد. میزان آن به جنسیت و سن نیز ارتباط مستقیمی دارد.

مقادیر نرمال آن براساس این دو فاکتور به صورت زیر می باشد:

  • زنان بالغ: ۱۰-۱۵۰ ng/dl
  • مردان بالغ: ۱۲-۳۰۰ ng/dl
  • کودکان از ۶ ماه تا ۱۵ سال : ۷۰-۱۴۲ ng/dl
  • کودکان بین ۲ تا ۵ ماه: ۵۰-۲۰۰ ng/dl
  • کودکان کمتر از یکماه: ۲۰۰-۶۰۰ ng/dl
  • نوزادان: ۲۵-۲۰۰ ng/dl

نتیجه

شمارش كمتر نشان دهنده این است که میزان هورمون موجود در بدن بیشتر است.

روش دو جایگاه اتصال: روش ساندویچی و هتروژنوس (نیاز به جداسازی) است و شمارش آن نسبت مستقیم با هورمون موجود در بدن دارد.

روش اول: یک روش هموژنوس است یعنی نیاز به جداسازی ندارد. بر اساس رقابت پایه گذاری شده و شبيه رادیوایمنواسی است ماده نشاندار در اینجا آنزیم می باشد.

روش دوم: به دو روش رقابتی و ساندویچی انجام می شود که شبیه EMIT است منتها هتروژنوس می باشد.

روش های دیگر: آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان ( RIA رادیوایمنواسی)، EIA (آنزیم ایمنواسی)، IRMA  (ايمنورادیومتریک اسی)

نوع نمونه قابل اندازه گیری: سرم مورد استفاده که به مدت ۷ روز در ۸-۲ درجه و ۶ ماه در20- درجه قابل نگهداری است. نباید نمونه را به طور مکرر فريز و ذوب کرد. تکان دادن شديد فريتين را تخریب میکند.

– ناشتا بودن لازم نیست.

واکنش تداخلی

در شرایط داخل بدن: وجود اتانول، نمک های آهن، قرص های ضدبارداری خوراکی در افزایش و اریتروپوئیتین در کاهش آن موثرند.

درمان های رادیواکتیو به کار گرفته شده باعث نتایج نادرست می شود.

معایب و فواید روش حاضر: میزان یک نانوگرم در میلی لیتر فریتین سرم برابر هشت میلی گرم آهن ذخیره است. برای جذب آهن توسط فريتين بايد آهن فرو تبدیل به فریک شود. بهترین و واقعی ترین افزایش ذخیره اهن كل بدن بوسیله آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان مشخص می شود.

  محدوده طبیعی

نوزاد ۲۵-۵۰۰ng/ml
1 ماهه ۲۰۰-۶۰۰ ng/ml
2-5 ماهه ۵۰-۲۰۰ ng/ml
6 ماهه تا 15 ساله ۷-۱۴۰   ng/ml
بالغین ۲۰-۲۵۰  ng/ml
زن ۱۰-۱۲۰ ­ ng/ml
نوع نمونه قابل اندازه‌گیری
سرم

شرایط پیش از آزمایش
آزمایش ferritin نیازی به ناشتا بودن و یا محدودیت خاصی ندارد.
۲۴ ساعت قبل از آزمایش از مصرف داروهای حاوی آهن باید جلوگیری شود.

زمان تقریبی اعلام نتیجه
یک روز

روش انجام

  • CLIA/ECL
  • ELFA
اسامی دیگر
  • Ferritin
  • Serum

عوامل افزایش سطح فری‌تین

در هموکروماتوز، هموسیدروز، مسمومیت آهن، کم‌خونی مگالوپلاستیک، کم‌خونی همولیتیک، بیماری‌های هپاتوسلولار التهابی، الکلیسم، بیماری التهابی، سرطان‌های پیشرفته، بیماری‌های مزمن همانند لوسمی، سیروز، هپاتیت مزمن یا بیماری‌های کلاژن عروقی، و تعویض مکرر سلول‌های قرمز خون (Packed cells)، سطح فری‌تین بالا می‌رود.

عوامل کاهش سطح فری‌تین

در کم‌خونی فقر آهن، کمبود شدید پروتئین، همودیالیز، خونریزی در پی قاعدگی شدید، سوء جذب شدید آهن و خونریزی در مجاری گوارشی، سطح فری‌تین کاهش می‌یابد.

آزمایش‌های تکمیلی

  • Cortisol
  • Cortrosyn (ACTH) stimulation test
  • Dexamethasone suppression test

عوامل احتمالی تداخل آزمایشگاهی

  •  انتقال خون مکرر و مصرف مواد غذایی پر آهن.
  •  مصرف داروهای حاوی آهن، الکل و قرص‌های ضد بارداری سبب افزایش کاذب می‌شود و مصرف اریتروپوئیتین باعث کاهش کاذب فری‌تین خواهد شد.
  •  خونریزی ماهیانه در خانم‌ها موجب کاهش فری‌تین می‌شود زیرا ذخایر آهن به علت خونریزی ماهیانه کاهش می‌یابد.
  •  تجویز اخیر رادیو نوکلئیدها در اندازه‌گیری آهن به روش رادیو ایمونو اسی منجر به غیرطبیعی شدن سطح فری‌تین می‌شود.
  •  افراد در معرض آنتی‌ژن‌های حیوانی که می‌تواند با معرف‌های آزمون واکنش داده و موجب تداخل در نتایج آزمایش شود.

اطلاعات بیشتر

  • در بیماران تحت درمان با آهن، تعیین فری‌تین سرم چندان قابل اطمینان نخواهد بود.
  • اگر این آزمایش به همراه سنجش سطح آهن سرم و ظرفیت کل اتصال به آهن (TIBC) انجام شود، به تشخیص افتراقی و طبقه‌بندی کم‌خونی کمک خواهد نمود.

بالا بودن میزان کراتینین در خون در چه شرایطی دیده می شود؟

  • انسداد دستگاه دفع ادرار
  • مرگ یا نارسایی سلول های کلیه
  • نارسایی احتقانی قلب
  • دیابت
  • افزایش تجمع پروتئین خوراکی در بدن
  • ورزش سنگین
  • کم آبی بر عملکرد کلیه ها تاثیر منفی می گذارد
  • مصرف های داروهایی نظیر: دارو های شیمی درمانی، سفالوسپورین، آسپرین، سایمتیدین و آمینوگلیکوزیدی
  • اختلال در عملکرد پروستات
  • التهاب در عملکرد کلیه
  • عفونت باکتریایی کلیه

زمان تست کیت کراتینین

  • شخص مبتلا به دیابت نوع 1 یا نوع 2
  • فرد بیماری کلیوی داشته باشد.
  • دارای بیماری های زمینه ای مانند فشار خون بالا، دیابت و یا دارو هایی که بر عملکرد کلیه ها تاثیر می گذارد.

شرایط بیمار قبل از انجام تست

  • نیازی به ناشتایی بیمار نمی باشد.
  • در بعضی مواقع به توصیه پزشک، بیمار قبل از آزمایش باید از خوردن گوشت پرهیز کند.
  • ممکن است علاوه بر آزمایش خون، آزمایش کراتینین ادرار نیز درخواست شود و در بعضی موارد آزمایش ادرار 24 ساعته درخواست می شود.

 

معرقی سایر مقالات:

ﻧﺤﻮﻩی ﺷﺴﺖ و ﺷﻮی شیشه آلات آزمایشگاهی

راهنمای کامل کلاس بندی ظروف آزمایشگاهی

انواع سرسمپلر آزمایشگاهی و کاربرد هرکدام در حجم برداری نمونه

 کمبود خواب در کودکان عامل پیری زودرس!

مرگ های کرونایی تا کجا ادامه دارد؟

معرفی سمپلر های آزمایشگاهی (میکروپیپت) و ساختار آن ها

آزمایش کلسی تونین (CT)

کمبود انسولین قلمی در ایران

حفاظت و ایمنی آزمایشگاه 3 (وسایل آزمایشگاهی)